De expatcurve ontleed – de naakte waarheid

3 reacties

De expatcurve beschrijft de verschillende fases waar je na een emigratie of uitzending naar het buitenland doorheen gaat. Het verschilt per persoon hoe lang deze fases duren en hoe intens je ze ervaart. In hoofdlijnen echter lijken de verschillende fases op elkaar. Wat zijn de kenmerken van deze verschillende fases en hoe uit zich dat in de praktijk?

Zelf heb ik inmiddels al een paar fasen doorlopen en vandaag neem ik je mee in mijn eigen expatcurve. Hoe ziet de expatcurve eruit in mijn dagelijkse leven?

Fase 1 – De wittebroodsweken (Honeymoonfase)

Deze fase start meteen na je emigratie en het belangrijkste kenmerk is dat ‘alles leuk’ is. Net als bij een verliefdheid is alles fantastisch, geweldig. Je ziet alleen de mooie dingen in je omgeving. Je voelt je alsof je op vakantie bent. Als je al minder leuke dingen ziet sta je daar niet echt voor open en vallen ze in het niet bij de spanning en het avontuur van jouw verliefdheid.

Enkele kenmerken:

  • alles is leuk
  • je voelt je een toerist
  • positieve gevoelens voeren de boventoon
  • je barst van de energie

Mijn eigen honeymoon

Deze fase van de expatcurve herken ik dus echt heel erg goed. Toen ik net in Frankrijk woonde vond ik alles geweldig. Het was maart en de lente was al volop bezig. Het was warm en ik genoot met volle teugen van het feit dat we in maart al in de tuin konden zitten. We ontdekten de omgeving en ik voelde me echt een toerist. Ieder weekend ontdekten we leuke dorpjes, gingen vaak naar zee of andere mooie natuurplekken. We gingen vaak uit eten. Kortom, het was net alsof we op vakantie waren. Ook al moest mijn man naar zijn werk en mijn dochter naar school. De avonden en weekenden maakten dat vakantiegevoel compleet.

Van een belemmering qua taal had ik nog helemaal geen last. Ik praatte er vrolijk op los en had nog geen last van het idee dat ik fouten maakte, of dat mensen mij misschien niet verstonden.

Tips

  • gebruik de positieve energie om een basis te leggen voor je dagelijkse leven
  • bouw je sociale leven op
  • verken je omgeving
  • bereid je voor op ‘noodgevallen
  • maak je adminstratie op orde
Expatcurve

De wittebroodsweken na de emigratie – je zit vol positieve energie

Fase 2 – Initiële cultuurschok (Initial Cultureshock)

In deze fase van de expatcurve kun je niet langer doen dat je een toerist bent. Het kan zijn dat er iets gebeurt waardoor je uit je droom wordt gehaald. Een gebeurtenis die je aan het denken zet. Het is voor het eerst waarop je misschien denkt: wat doe ik hier eigenlijk. De roze bril van verliefdheid gaat af.

Enkele kenmerken:

  • je ervaart de eerste irritaties
  • er gebeurt iets wat je als vervelend ervaart
  • je denkt: wat doe ik hier nou?
  • je gaat vergelijken met Nederland

Dat kan toch niet – 5 uur wachten op een huisarts?

Als ik voor mezelf terugblik dan zijn er een paar momenten waaraan ik terugdenk die voor mij bijdroegen aan de overgang naar deze fase. De eerste is ongetwijfeld mijn eerste bezoek aan de huisarts geweest. Ik weet nog goed dat ik een huisarts had gevonden en een keer op kennismaking wilde gaan. Ik ging naar de praktijk. Het was niet mogelijk een afspraak te maken, alles ging op een open spreekuur. Je moest een nummertje trekken en plaats nemen in de wachtkamer. Er waren 6 nummers voor mij, maar slechts 3 mensen in de wachtkamer. Dat ging goed dacht ik. Toen gebeurde er… niks.

De eerste patiënt bleef uiteindelijk ruim een half uur bij de dokter. Toen die eruit kwam ging nummer twee naar binnen; dat zou toch hopelijk wat sneller gaan dacht ik. Nou niet hoor. Ondertussen kwam er iemand terug naar binnen de blijkbaar al een nummertje had getrokken. Die was gewoon even weg gegaan om het lange wachten te omzeilen. Ik rekende uit dat ik dan minsten 3 uur moest wachten als de dokter steeds een half uur per patiënt nam. Ik begreep er niks van. Bleven al die mensen altijd zo lang wachten. Moest dit altijd zo gaan als je wat had?

Uiteindelijk ben ik na anderhalf uur wachten weggegaan. Ik mankeerde tenslotte niks en dat kennismaken kon ik dan wel de eerste keer doen dat ik echt wat had. Ik ben nog een paar keer teruggegaan naar deze dokter. Eén keer heb ik (samen met dochter) 5 uur zitten wachten… Nou dat vond ik echt te gek. Waar was ik nou beland?

Expatcurve

Mijn eerste cultuurschok: 5 uur wachten op de dokter. Dat kan toch écht niet!

Fase 3 – Globale aanpassing (Artificial Adaptation)

In deze fase van de expatcurve pas je je aan aan gedrag dat aan de oppervlakte ligt. Je kunt dit doen door mensen te kopiëren. Door anderen te observeren en goed te kijken wat zij doen leer je welk gedrag bij welke situaties past. Van buitenaf lijk je aardig geïntegreerd.

Enkele kenmerken:

  • je gaat steeds meer begrijpen
  • herkenning van bepaalde rituelen
  • je kopieert gedrag
  • je voelt je meer thuis

Het kusritueel

Een voorbeeld waar ik bij mezelf aan moet denken is het ‘kusritueel’. Fransen kussen elkaar als ze elkaar tegenkomen. Dat is heel normaal. Door goed te observeren leer je langzaam wie wie kust en wanneer je kust en ook wanneer je elkaar nog niet kust. Het is een fijn spel dat moeilijk te doorgronden is. Na een tijdje goed observeren kreeg ik het door en deed er daarna vrolijk aan mee. Ik voelde me onderdeel van de Franse cultuur en daardoor meer thuis.

Expatcurve

Het kusritueel – nu ik weet hoe het werkt, voel ik me meer thuis.

Het ongelofelijke belang van eten en drinken

Ander voorbeeld zijn de etensrituelen. In Frankrijk is eten ongelofelijk belangrijk. Wat je wanneer eet en drinkt loopt door het hele dagelijkse leven van Frankrijk heen. Het is bijna niet uit te leggen hoe geraffineerd ‘de regels’ zijn rondom het eten en drinken. Natuurlijk zijn er de dingen die de meeste van ons wel weten: de lunch is een maaltijd die uitgebreid wordt genuttigd. Heel vaak is dit een warme maaltijd. Ook tijdens je werk neem je gerust anderhalf de tijd voor de lunch. Dat de restaurants pas vanaf 7 uur open gaan is ook iets dat de meeste mensen wel weten en anders kom je er snel genoeg achter als je om, lekker Hollands, zes uur ergens wilt gaan eten.

Een paar fijnere cultuurverschillen zijn bijvoorbeeld ‘wat’ je eet. Zo weet ik nog goed dat mijn dochter een picknick had van school. Ieder kind moest zijn eigen eten meenemen en omdat ik weet dat mijn dochter dol is op pain au chocolat had ik haar er twee meegegeven. Makkelijk dacht ik. Later hoorde ik van haar dat dat toch niet echt de bedoeling was geweest. Pain au chocolat en croissant eet je in de ochtend als ontbijt. De picknick bestaat uit een sandwich, eventueel aangevuld let een compote, en een zakje chips. Ja, die chips kan dan weer wel. Ik was oprecht verbaasd dat dit zo naar voren kwam.

Welk drankje hoort daarbij?

Een ander geraffineerd voorbeeld heeft ook te maken met eten en drinken. Er bestaan 2 apéro’s. De ene vindt plaats voor de lunch, dus zeg tussen 12 en 13. En de tweede laat in de middag, zo vanaf 18.00 uur. Wij hadden onze huisbazen uitgenodigd voor het middag apéro en een paar (sterke) drankjes in huis gehaald waaronder Pastis, een anijsdrankje. Dat boden we dan ook vrolijk aan. Onze eigenaresse wist ons toen te vertellen dat dat drankje niet bij het middag apéro hoorde, maar juist bij de vroege apéro. Goed, wisten we dat ook weer.

Fase 4 – De volledige cultuurschock (Full Culture Shock)

Culturen zijn op sommige vlakken moeilijk te doogronden. En er zijn veel lagen die je allemaal begint af te pellen als je in het buitenland woont. Bij het afpellen van deze lagen kom je ook zaken en onderwerpen tegen de echt heel raar vindt. Zaken waarvan je je moeilijk kunt voorstellen dat die op een bepaalde manier worden gedaan. Zaken waar je het niet mee eens bent, waar je je tegen af wilt zetten. Je voelt je een echte buitenstaander en ervaart dit als een cultuurschok. Je wilt het liefste wegkruipen en geen onderdeel (meer) zijn van deze cultuur.

Enkele kenmerken:

  • oprechte verbazing over hoe anders dingen gaan
  • je niet willen aanpassen
  • frustratie voelen hoe het eraan toegaat
  • vasthouden aan je eigen waarden en normen

Oh Oh die school!

Eén van de grootste cultuurverschillen die ik zelf in Frankrijk ervaar is het publieke schoolsysteem. Op het eerste gezicht lijkt het best wel op het Nederlandse systeem. De kinderen gaan 4 dagen per week naar school, het is klassikaal onderwijs. Maar het blijkt er toch wel anders aan toe te gaan dan ik had verwacht. Ik noem een paar verschillen die ik inmiddels heb ervaren:

• De leraren hebben een hiërarchische positie ten op zichte van zowel de kinderen als de ouders. Het is niet gebruikelijk dat je als ouder de school binnenkomt, laat staan het schoollokaal. Even overleggen met de leraar hoe het gaat met je kind is lastig. De leraar heeft weinig tijd en de kinderen gaan door de schoolpoort naar binnen en dan is er ook geen gelegenheid voor.

• Het Franse schoolsysteem bestaat uit cycli die toewerken naar vaste resultaten. Nu is dat op zich niet zo gek idee. Alleen ligt het ontzettend vast wat er wanneer gedaan wordt. De leraar heeft iedere dag bijna van minuut tot minuut iets te doen en af te ronden. Er is weinig ruimte in de klas om iets anders te doen dan datgene wat in de leerstof staat.

• In Frankrijk wordt er meer ‘geschreeuwd’ tegen de kinderen. Als leraar je stem verheffen is heel normaal. Luisteren de kinderen niet, hup je stem verheffen. Ik heb af en toe echt met verbazing staan kijken hoe een leraar ‘uitviel’ tegen een kind. En dan heb ik het over de lagere school, dus kinderen tot 11 jaar.

Mijn dochter gaat nu zelf naar een Montessori school hier in de buurt. Dat is een privé school waar heel anders met de kinderen wordt omgegaan. Op deze school staat het kind en haar ontwikkeling centraal. Wat opvallend is dat hier veel kinderen met internationale ouders op school zitten, die ook allemaal moeite hadden met het publieke schoolsysteem in Frankrijk.

Fase 5 – Integratie fase (Integration)

Om uit de cultuurschok te komen is het nodig dat je weer te voorschijn komt en (actief) onderdeel uitmaakt van het sociale leven en de maatschappij. Je bereikt dan de fase van integratie. In deze fase begrijp je meer van waarom de mensen om je heen de dingen anders doen dan jij. Je gaat de cultuur beter begrijpen en past je aan. Je realiseert je daarnaast dat je niet in alles hoeft te worden zoals zij. Dat je jouw eigen waarden en normen kunt vasthouden.

Enkele kenmerken:

  • acceptatie dat sommige dingen anders zijn
  • je geeft de twee verschillende werelden een plek in jezelf
  • je kunt weer lachen om ‘gekke’ verschillen
  • sommige dingen heb je zo overgenomen dat het je niet eens meer opvalt

Geen pain au chocolat als picknick

Op sommige punten heb ik de integratiefase van de expatcurve bereikt heb. Qua eten heb ik me bijna helemaal aangepast. Ik eet op de Franse tijden en ga ook niet meer voor 7 uur ’s avonds naar een restaurant te gaan. Ik geef geen pain au chocolat meer mee als picknick 😉

Qua kusritueel weet ik inmiddels ook wel hoe het werkt. Ik maak me er in ieder geval niet meer druk om. Dat de meeste instanties tussen de middag gesloten zijn verbaasd me ook niet meer. Ik ga niet in de lunchpauze gauw ergens langs, want dan sta je voor een gesloten deur.

Schreeuwende ouders went nooit

Op andere punten zit ik nog volledig in de cultuurschok. Met als opvallendste het gemak waarop ouders en leraren tegen hun kinderen schreeuwen. Dat zie ik echt veel gebeuren en ik schrik er iedere keer weer van. Maar ook hoe ‘gesloten’ Franse families kunnen zijn. Ergens thuis uitgenodigd worden is zeldzaam. Het dagelijkse leven speelt zich vooral in de openbaarheid af, restaurants, parken, cafés etc. De omgang met mijn Nederlandse vriendinnen en kennissen hier in de buurt is echt anders. Je kunt spontaan afspreken voor een kop koffie, of om even langs te komen. Dat gaat allemaal veel makkelijker.

Expatcurve

In Frankrijk is het normaler om tegen kinderen te schreeuwen. Ik kan er maar niet aan wennen.

Daarnaast heb ik ook bepaalde dingen niet geaccepteerd. Zoals het 5 uur moeten wachten op een dokter. Daar heb ik een andere dokter voor gevonden die op de ‘Nederlandse’ manier werkt. En zoals ik al schreef voor mijn dochter zijn we van school gewisseld.

Fase 6 komt soms voor in de expatcurve – remigratie (Reverse Culture Shock)

Na een tijd in het buitenland gewoond te hebben weer terug gaan naar je vaderland. Het land waar je weer terugkomt lijkt niet veranderd, maar jij als persoon bent wel erg veranderd. Het kan zijn dat je je helemaal niet thuisvoelt, juist in het land dat je dacht goed te kennen. Je hierop voorbereiden is de eerste stap om deze fase ook goed door te komen.

Enkele kenmerken:

  • je gaat terug naar je vaderland
  • je verwacht veel te herkennen waardoor je de overgang onderschat
  • jij bent veranderd, maar je omgeving niet

Terug naar huis is niet zo makkelijk

Zelf heb ik geen ervaring met remigratie, maar uit de verhalen van mensen die ik ken en cliënten weet ik dat remigreren moeilijk is. Het wordt vaak onderschat omdat je er van uitgaat dat je het land waar je terug naar toe gaat kent. Je kent de taal, je kent de mensen en de cultuur. Maar juist doordat je het niet verwacht is het extra moeilijk om je weer thuis te voelen. Jij bent veranderd door jouw ervaringen in het buitenland en het kost tijd om weer je plek te vinden.

Expatcurve

Remigreren. Niet altijd makkelijk!

Herkenning van de expatcurve

Dit blog is langer geworden dan ik had verwacht. Ik had nog veel meer kunnen schrijven over mijn ervaringen. Al schrijvende ontdekte ik steeds meer dingen die perfect in de expatcurve passen. Door het verloop van de fases te herkennen kan ik mijn ervaringen veel beter plaatsen. Het hoort er allemaal bij. Ik hoop dat jij je ook herkent in de verschillende fases zodat je weet dat het onderdeel is van een groter geheel. Dat het normaal is wat je doormaakt. In welke fase zit jij? Ik hoor het graag in een reactie onderaan dit blog.

Maak jij op dit moment een moeilijke tijd door en wil je hulp bij het je sneller thuisvoelen in het buitenland? Maak dan een afspraak voor een gratis sessie en we kijken samen naar jouw situatie.

Youtube filpje over de expatcurve

Dit filmpje geeft een leuke weergave van de expatcurve.

 

Please follow and like us:
error
Vorig bericht
Het verhaal van – José uit Portugal
Volgend bericht
Het verhaal van – Gonnie uit Italië

Gerelateerde berichten

3 reacties. Reactie plaatsen

Heel1 he1rkenbaar. Ik schrik er een beetje van als ik het lees. Eerst naar Curaçao verhuisd en nu naar Suriname en alle fasen ga ik weer door heen. Wel bewuster en ik weet dat alles een fase is. Merk dat ik minder zin heb in alle fases. Ik weet nu dat ik 2 jaar nodig heb. De hiërarchie op de werkvloer went nooit en het schreeuwen in de klas ook niet. Onze oudste dochter is net op een partic uiliere Surinaamse privéschool gestart. Minder geschreeuw ( wel een beetje nog) , kind centraal, kleine klassen en heel veel aandachr voor natuur en milieu.
Je hebt hier ook.echt Nederlandse scholen (NOB) met Nederlandse juffen maar vrij duur en veel juffen komen en gaan en met het huidige leraren te kort in Nederland zou dat ook niet beter worden

GROETJES UIT Suriname

Beantwoorden

    Hoi, bedankt voor je reactie! Het voordeel is inderdaad dat je nu weet dat het fases zijn. Niet dat het daardoor makkelijker is, maar wel makkelijker te plaatsen als onderdeel van het geheel. Groetjes terug.

    Beantwoorden

[…] weet niet precies waar in de expatcurve we precies zitten. Niet meer op de top van de wittebroodsweken misschien, maar nog elke dag zijn […]

Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.
Je moet de voorwaarden accepteren voordat je het bericht kunt verzenden

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Menu